frank & freek

the heart mender

2011-08-14T16:15:00+02:00

The Heart Mender door Andy Andrews vertelt het verhaal van twee gebroken levens aan beide zijden van de vijandelijke linies tijdens de tweede wereldoorlog in 1942.

The Heart Mender door Andy Andrews vertelt het verhaal van twee gebroken levens aan beide zijden van de vijandelijke linies tijdens de tweede wereldoorlog in 1942. Duitse onderzeers proberen in de Golf van Mexico Amerikaanse schepen tot zinken te brengen.

Op een nacht ontdekt een Amerikaanse oorlogsweduwe een gewonde Duitse soldaat op het strand. Deze twee levens, bij elkaar gebracht door de omstandigheden, raken met elkaar verweven. Andrews beschrijft hoe de twee het uiteindelijk lukt om elkaar te vergeven en zelfs verliefd te raken.

Het is al met al een met cliches gevuld ouderwets liefdesverhaal. Niet mijn ding in ieder geval. Maar hou je van zwijmelboeken, die een onbekend stukje geschiedenis beschrijven dan moet je dit boek onmiddellijk gaan halen.

ramkoers op zondag

2011-03-29T10:11:00+02:00

Hoe vaak gaat het in kerken op zondag over de economie? Niet vaak genoeg, betoogt Gerbert Hengelaar. Terwijl christenen juist een tegenwicht kunnen bieden tegen het eindeloze winstbejag van ons economische systeem. Bijvoorbeeld door wat we uit de winkelschappen pakken. Maar het gaat verder dan alleen bewust consumeren.

Lees de rest van het artikel op de website van Opbouw magazine.Hoe vaak gaat het op zondag over de economie en hoe wij daar als christenen in staan? Niet vaak genoeg, betoogt Gerbert Hengelaar. Terwijl we juist een tegenwicht kunnen bieden tegen het eindeloze winstbejag van ons economische systeem. Bijvoorbeeld door wat we uit de winkelschappen pakken. Maar het gaat verder dan alleen bewust consumeren.

Lees de rest van het artikel op de website van Opbouw magazine.

"Geweld heeft altijd een uitlaatklep nodig"

2011-02-03T14:53:00+02:00

Geweld lost nooit wat op, zeggen ze, maar daar is de Canadese filosoof Paul Dumouchel het niet mee eens. Geweld kan voor vrede zorgen. "Sterker nog: onze samenleving kan alleen bij elkaar blijven door ons geweld naar buiten te richten." Maar dat is precies wat door de globalisering niet goed meer mogelijk is.Geweld lost nooit wat op, zeggen ze, maar daar is de Canadese filosoof Paul Dumouchel het niet mee eens. Geweld kan voor vrede zorgen. "Sterker nog: onze samenleving kan alleen bij elkaar blijven door ons geweld naar buiten te richten." Maar dat is precies wat door de globalisering niet goed meer mogelijk is.

Hoe komt het toch dat de meeste slachtoffers in de twintigste eeuw niet zijn gevallen in oorlogen, maar door repressie van het instituut dat burgers bij uitstek had moeten beschermen: de staat? Dat is waar Paul Dumouchel, vanuit het Japanse Kyoto, zijn vinger achter wil krijgen.

Als het gaat om de staat heeft de huidige politieke filosofie het in elk geval faliekant mis, volgens Dumouchel, die nu de laatste hand legt aan zijn nieuwe boek Violence and the State. Al sinds Hobbes en Locke denkt men dat de staat is ontstaan in een vlaag van redelijkheid om een einde te maken van de oorlog van allen tegen allen. "Met een sociaal contract zou men afstand hebben gedaan van geweld, ten gunste van een soeverein die het monopolie verwierf op legitiem geweld."

Als we goed kijken, zien we dat de staat in deze lezing niet alleen het geweldsmonopolie krijgt. "De staat krijgt bovenal het monopolie op het oordeel over goed en slecht geweld. De staat mag bijvoorbeeld eerwraak gaan bestrijden. De theorie beweert dat die morele autoriteit is gebaseerd op de rede, overgedragen door individuen."

U kijkt alsof u een mythe ruikt.
"Het is de mythe van de moderniteit. Er is nooit een oorlog geweest tussen individuen, die allemaal morele autoriteiten waren tot ze het oordeel over goed en kwaad na rationeel overleg overdroegen aan een monarch. Dat veronderstelt een individualisme dat pas door de natiestaat mogelijk geworden is. In archa�sche en feodale tijden liepen verschillende groepen van solidariteit en vijandschap door elkaar heen, van families, clans, stammen, heren, vazallen en edelen."

Ook goed. Die groepen hebben hun geweld uiteindelijk toch opgegeven?
"Nee hoor, want dan zou er geen soeverein nodig zijn geweest. Ze hebben het overgedragen, enkel en alleen omdat een speler sterker was en orde wist te scheppen. Dat kon alleen door minderheden uit te sluiten of te vernietigen, niet eenmalig, maar als doorgaand proces, en altijd in het licht van een externe vijand. Dat toont Heather Rae aan in State Identities and the Homogenisation of People. Ook de Franse denker Ren� Girard heeft het laten zien met zijn theorie van de zondebok: de rede en de orde liggen niet ten grondslag aan wat we goed of slecht geweld vinden. De rede en de orde zijn afhankelijk van wie het meeste geweld kon gebruiken."

Onze orde is den diepste gebaseerd op geweld, dat wisten Foucault en Marx ook al.
"Maar in Foucaults ogen is geweld alleen negatief. Volgens Girard heeft het geweld ons orde gebracht, hoe onrechtvaardig ook. Alleen: het is een illusie dat dit geweld met de rede in toom te houden is, zoals politiek filosofen denken. Zij hopen dat conflicten aan regels gebonden kunnen worden, zodat er alleen nog 'rechtvaardige oorlogen' zouden zijn."

Waarom is dat een illusie?
"Afgebakende conflicten kunnen bestaan. Maar daarnaast, dat laat ook de antropologie zien, is er altijd een externe vijand nodig voor ongebreideld geweld. Stammen in het zuiden van Soedan trekken tegen elkaar alleen met stokken op, maar naar buiten toe gebruiken ze AK-47's. Het zou niet zo moeten zijn, maar in de praktijk hebben mensen een uitlaatklep nodig om te voorkomen dat het geweld zich naar binnen keert. Die uitlaatklep is altijd een 'ander' die ver genoeg van ons afstaat."

Waar denkt u dan concreet aan, in onze westerse geschiedenis?
"De koloni�n bijvoorbeeld. Frankrijk begon een oorlog in Algerije om revolutie in Parijs te voorkomen. De Duitse rechtsfilosoof Carl Schmitt ontdekte het al veel eerder toen hij zich afvroeg waarom oorlogen in Europa zo bloedig konden worden: dat gebeurde pas toen mensen in de koloni�n rechten kregen en daardoor onze 'vrije ruimte' daar verdween."

Carl Schmitt is met zijn nazi-idee�n nu niet onze meest betrouwbare gids.
"Als we geweld willen begrijpen, moeten we juist luisteren naar de mensen die aan de kant van het geweld staan. Hij begrijpt heel goed hoe geweld werkt. Overigens constateert ook Hannah Arendt dat geweldspraktijken uit de koloni�n opnieuw in Europa zijn ingevoerd."

Wat gebeurde er toen die uitlaatklep dicht ging?
"Bij Schmitt zelf zien we dat hij zijn pijlen gaat richten op de 'interne vijand'. Die vindt hij het gevaarlijkst, omdat hij niet tot buiten de grens gebracht kan worden. Hij moet worden vernietigd. De hedendaagse terrorist is daarvan natuurlijk de ergste vorm: die is gevaarlijker, naarmate hij dichterbij is."

Vroeger waren het de heksen, nu zijn er weer anderen - wat is daar nu nieuw aan?
"Dat is het 'm juist, het mechanisme verandert niet! Maar de structuur wel, want men kon die heks altijd buiten het territorium plaatsen. Dat kan nu niet meer. Er is met de globalisering geen 'buiten' meer. De verrader, of hij nu jood, communist of terrorist is, kan naast je wonen. Er zijn in de Tweede Wereldoorlog meer joden vermoord dan dat er al die eeuwen bij elkaar heksen zijn verbrand."

Is het niet te makkelijk om de hele geschiedenis vanuit ��n oorzaak te verklaren? U doet net alsof positieve krachten, zoals moraliteit en de rede, niet enorm aan vrede hebben bijgedragen.
"Die krachten ontken ik niet. Maar ik wil de aandacht vestigen op een aspect dat vaak over het hoofd wordt gezien. De positieve krachten zijn niet helemaal onafhankelijk van negatieve krachten zoals geweld en rivaliteit. Een bewijs van deze beperktheid is dat we altijd feilloos het zondebokmechanisme bij anderen kunnen aanwijzen, maar nooit bij onszelf. Ik wil de positieve krachten niet afdoen als illusies, maar ik pleit er wel voor hier uiterst voorzichtig mee om te gaan."

Paul Dumouchel weet waar het toe kan leiden als we dat niet doen. Hij heeft veel onderzoek gedaan naar de genocide in Cambodja. Daar voerde Pol Pot met zijn Rode Khmer van 1975 tot 1979 een communistisch schrikbewind. Het kostte aan anderhalf tot twee miljoen mensen het leven. Iedereen die maar enigszins verdacht werd van anticommunistische sympathie�n werd vermoord, zoals monniken, minderheidsgroepen en intellectuelen, waar je al toe werd gerekend als je een bril droeg, of een buitenlandse broek.

"De zuiveringen in Cambodja ontstonden uit een massale angst voor de 'verrader'. De verrader kon overal zitten - 'misschien zit er hier een, onder tafel!'. Doordat de vijand zo dichtbij kwam, gingen persoonlijke en politieke motieven in elkaar overlopen. Daardoor verdween het monopolie van de staat op legitiem geweld, en werd de rede een instrument van systematisch en dwaas geweld."

Waarom zou dat monopolie in de rest van de wereld ook verdwijnen? We zijn Cambodja toch niet?
"Maar er is geen 'buiten' meer. Staten hebben de buitenwereld naar binnen gehaald. Mijn vriend kan in Japan wonen, terwijl mijn vijand naast me woont. Geografisch, moreel en cultureel maken we steeds meer deel uit van dezelfde mondiale ruimte, zonder grenzen."

We hebben nog steeds paspoorten van een territoriaal gedefinieerde staat.
"Maar haar geweld is losgeraakt van het territorium. Kijk naar terrorisme, en de oorlog daartegen. Het speelt zich steeds meer buiten de offici�le internationale gemeenschap af. Kijk naar de geheime CIA-kampen over de hele wereld. Of naar de private veiligheidsbedrijven, zoals Blackwater, die een groter contingent mensen hebben dan Groot-Brittanni�! Ze hebben ook een grotere omzet dan sommige landen. Het staatsmonopolie op legitiem geweld wordt zo � door beide partijen � uitgehold. Maar het geloof in geweld zelf niet. Gevolg is dat geweld geen veiligheid meer kan cre�ren."

Is dat proces niet al heel lang aan de gang?
"Jawel, maar de techniek schrijdt voort, waardoor geweld op afstand steeds meer mogelijk is. Denk aan kernwapens. Het mechanisme waarbij geweld naar buiten verplaatst kan worden, is echter failliet."

Met andere woorden: de ordenende kracht van de natiestaat, met haar geweldsmonopolie, is aan het afbrokkelen, zegt u. Wat komt daarna?
"Ik constateer steeds meer een logica van reservaten, waar private veiligheidsbedrijven voor veiligheid zorgen. Buiten die reservaten ontstaan grote no go-areas. Die worden gewoon geaccepteerd, zelfs in Parijs! Het speelt op verschillende niveaus, maar de structuur is gelijk: van de Groene Zone in Bagdad tot aan Fort Europa, dat met biometrie en strenge immigratieregels een relatieve veiligheid wil bewaren."

Vormen die reservaten dan niet gewoon een nieuwe, stabiele orde?
"Nee. De 'ander' is niet meer buiten, maar onder ons. Daarom zal de politieke en economische gelijkheid worden uitgehold. Duidelijke grenzen zijn er steeds minder, er resten alleen nog lokale beslissingen. En daarbuiten ontstaan steeds meer gebieden die in continue staat van geweld verkeren, te langdurig om nog 'burgeroorlog' te noemen. Afghanistan, Irak, Somali�, Congo, Colombia, en nog meer. De verschillende strijdende partijen hebben baat bij permanent geweld, en het is nog ge�ntegreerd in de wereldeconomie ook. In die zin is het geen anomalie, maar het nieuwe gezicht van de wereldorde."

Bent u niet een beetje fatalistisch?
"Nee, ik zeg niet dat de toekomst hetzelfde zal zijn als het heden. Maar we moeten wel eerst het heden begrijpen om aan de toekomst te kunnen werken. Volgens Ren� Girard is het geweld ontspoord als gevolg van het christendom en moeten we ook daar zijn voor een antwoord. Ik denk zelf dat we met goede instituties ook al in de goede richting kunnen komen. Soms hoop ik dat de ecologische crisis ons gaat redden. Dat zou ons samen kunnen binden. Maar allereerst moeten we eerlijk onder ogen zien welke mechanismes er zijn."

Paul Dumouchel

Professor Paul Dumouchel is als politiek filosoof verbonden aan de Ritsumeikan Universiteit in Kyoto. Hij doceerde eerder aan de Universiteit van Qu�bec in Montr�al en heeft verschillende publicaties op zijn naam staan over geweld, economie, politiek en emotie.

Op 22 januari organiseert de Internationale School voor Wijsbegeerte i.s.m. Vrij Nederland en Freedomlab een conferentie met Paul Dumouchel over culturele nabootsing en politiek geweld. Zie www.isvw.nl.

Het zondebokmechanisme van Ren� Girard

De inspiratiebron voor Paul Dumouchel is de Franse denker Ren� Girard (geb. 1924). Deze Franse denker, die een aantal jaar geleden toetrad tot de prestigieuze Acad�mie Fran�aise, schrijft sinds de jaren zestig boekenkasten vol over de 'mimetische', oftewel de nabootsende, begeerte. De mens is volgens hem ten diepste niet zo autonoom als hij denkt, maar een grote na-aper die altijd wil hebben want een ander wil, of het nu gaat om spullen, een vrouw of een ideaal. Dat leidt tot rivaliteit, de basis van het geweld in de geschiedenis.

Aan de hand van antropologisch onderzoek laat Girard zien dat oude samenlevingen dat mimetische geweld naar buiten richtten, op een zondebok. Dat was vaak letterlijk een mens die de schuld kreeg van alles en werd gelyncht, waardoor de lucht opklaarde en de gemeenschap weer samen verder kon. Dit gewelddadige mechanisme, en de rituele herhaling ervan in offerpraktijken, ligt volgens Girard aan de basis van religie en indirect van alle maatschappelijke orde.

Toen Girard met deze bril de bijbel ging lezen, ontdekte hij echter dat de bijbel deze orde radicaal ondermijnt. God kiest namelijk partij voor de zondebok, in het Oude Testament al, maar vooral in de evangeli�n. Niet alleen werd Jezus daar onschuldig gelyncht, maar ook ging een groeiende groep volgelingen geloven dat deze zondebok God zelf was, en onschuldig. Een ongekende ontmaskering van het zondebokmechanisme, vond Girard. Dat moest wel een openbaring van boven zijn, en hij besloot christen te worden.

Het christelijke inzicht, hoe verwrongen het ook door de kerk is gepresenteerd, heeft in de loop der tijd het eendrachtige geloof in offers en in geweld ondermijnd, betoogt Girard in zijn latere werk. Daarmee heeft het geweld zijn samenbindende kracht verloren en is er steeds meer nodig om orde te scheppen. Het kan alleen nog maar kan escaleren, zegt Girard apocalyptisch, totdat wij ervoor kiezen alle rivaliteit achter ons te laten.

Voor meer informatie, zie de website van de Girard Studiekring, www.girard.nl.

dingeman

2011-02-01T09:44:00+02:00

Dit stripje wil ik al een paar weken laten zien: het dagboek van Anton Dingeman. Over het verbod op te roepen tot een bankrun. Altijd grappig, die Dingeman.Dit stripje wil ik al een paar weken laten zien: het dagboek van Anton Dingeman. Over het verbod op te roepen tot een bankrun. Altijd grappig, die Dingeman.

Gewenst: beveiliger of Rambo?

2011-01-18T17:46:00+02:00

Nederlandse ex-militairen laten zich in conflictgebieden inhuren als private beveiligers. Het ontbreekt aan controle op deze huurlingen. "Als de export van wapens aan criteria moet voldoen, waarom de export van gewapende diensten dan niet?"Nederlandse ex-militairen laten zich in conflictgebieden inhuren als private beveiligers. Het ontbreekt aan controle op deze huurlingen. "Als de export van wapens aan criteria moet voldoen, waarom de export van gewapende diensten dan niet?"

Nederlandse private beveiligers�op missie in de Golf van Aden

Wil je een fabriek bouwen in Afghanistan of ongeschonden tussen Somalische piraten door varen? Bel Marco van Hees en hij regelt de beveiliging. Met zijn bedrijf Specops Company leidt hij oud-militairen op tot private contractors, zzp'ers die zich verhuren voor gewapende diensten in risicogebieden. Hij werkt onder meer in Congo, Irak, Pakistan en Afghanistan.
�
Bedrijven als dat van Van Hees springen in Nederland als paddestoelen uit de grond, schrijft de Campagne Tegen Wapenhandel deze week in een rapport. In Nederland is gewapende beveiliging verboden, maar niemand controleert wat deze firma's in het buitenland doen.
�
Van Hees werkte eerst jaren voor defensie, totdat hij ontdekte dat hij als bodyguard in Venezuela veel meer geld kon verdienen. "Mijn ambities waren groter dan in het leger blijven." Hij richtte zijn eigen bedrijf op, dat 59 Nederlandse ex-militairen uitzendt. "We willen dat de neuzen dezelfde kant op staan en dat bereiken we door minimaal twaalf zondagen te trainen en samen op trainingskamp te gaan." Dat gebeurt gedeeltelijk in Servi� of Zuid-Afrika, want daar mag je tenminste met scherp oefenen.
�
Onder zijn klanten bevinden zich bedrijven, personen, maar ook legers van andere landen. Een van de meest toegankelijke markten is de maritieme sector. "Steeds meer rederijen willen niet meer als tamme eend door piraten worden gepakt. De overheid heeft geen geld om ze te beschermen en daarom vormen bedrijven zoals wij de oplossing. Bij ons geen dertiende maand, pensioengeld of andere verplichtingen. Je betaalt gewoon een dagtarief." Van Hees wil wel wat loslaten over de prijs. "De kosten van een piraterijklus beginnen bij honderdduizend euro. Daar krijg je acht beveiligers voor."
�
Overigens kan hij ook voor Nederlandse reders wel iets betekenen: "We beschikken over bewapende patrouilleboten die onder Zuid-Afrikaanse vlag varen. Daarmee kunnen we het Nederlandse verbod omzeilen."
�
E�n op ��n
�
De private militaire en veiligheidssector is booming, vooral in Engeland en Amerika. In Irak loopt er voor iedere soldaat naar schatting ��n private contractor rond. Ook Nederland leunde in Uruzgan sterk op private beveiligers. Het is volgens de wet op Wapens en Munitie voor particulieren verboden om gebruik te maken van gewapende beveiliging, maar vanuit Nederland aanbieden is geen probleem.
�
"Steeds meer bedrijven springen daarop in", zegt Mark Akkerman van de Campagne tegen Wapenhandel. "Het varieert van schietcursussen in Isra�l tot gewapende beveiliging in conflictgebieden. Op internet, via sites als LinkedIn en discussiefora hebben we er zo al meer dan twintig gevonden, waaronder een aantal nieuwe. Dat is nog uitgezonderd buitenlandse bedrijven die Nederlanders ronselen."
�
"Je moet ze niet over ��n kam scheren", zegt Van Hees. "Sommige jongens doen zich voor als een soort cowboys. Ik weet het niet, misschien willen ze een leukere vriendin, of meer LinkedIn-contacten, maar wij doen niet mee aan dat Miami Vice-gedoe. Echte veiligheid bied je door conflicten uit de weg te gaan. 'Showing the force' is meestal genoeg om aanvallers op een afstand te houden."
�
Dat is mooi gezegd, maar bij sommige klussen zul je geweld moeten gebruiken. "Ja, soms loop je in een hinderlaag. In die gevallen houden we ons strikt aan het mandaat en de rechten die we in die situatie hebben. We hebben strakke protocollen. We gaan niet als een gek de vijand te lijf. Daarom noemen we onszelf ook geen militairen, maar beveiligers. We willen niet geassocieerd worden met huurlingen."
�
Toch kan hij niet ontkennen dat zich onder zijn gelederen mannen zitten die zich wel zo noemen, zoals Robert van As (zie kader), op dit moment namens Specops Company op missie in de Golf van Aden. Hoe hij zich verder aanbiedt, mag hij zelf weten, vindt Van Hees.
�

Rambo's
�
"Het zijn natuurlijk gewoon huurlingen", zegt Henri L'Honor� Naber, bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Kapiteins ter Koopvaardij. "Ze doen zich allemaal betrouwbaar voor, maar uiteindelijk dragen deze rambo's bij aan een spiraal van geweld in risicovolle regio's. Het is niet voor niets dat de landen rond de straat van Malakka het bedrijf Blackwater een paar jaar geleden de toegang tot de regio ontzegden."
�
L'Honore Naber kan alleen over de zeevaart spreken. "Uiteindelijk is het de kapitein die verantwoordelijk en aansprakelijk is wanneer er geschoten wordt. Maar die is niet opgeleid om daarover te oordelen. Hij moet erop kunnen vertrouwen dat de beveiliger een overheid achter zich heeft en volgens een duidelijk mandaat handelt. Dat kan alleen het Korps Mariniers bieden." Dat is peperduur, realiseert hij zich. Daarom heeft hij een eigen adviesbureau om reders te helpen met altenatieven. "Denk bijvoorbeeld aan waterkanonnen, of dunne lijnen waar de motor van speedbootjes van piraten in verstrikt raken. Dat is nog goedkoper ook."
�
Ook volgens Akkerman is het het beste om volledig af te zien van private contractors. "Maar omdat ze er nu eenmaal zijn, verdienen alle pogingen tot regulering steun. Als de export van wapens aan criteria moet voldoen, waarom de export van gewapende diensten dan niet? De wet op strategische diensten, die in 2011 wordt besproken, zou een aanknopingspunt kunnen zijn."
�
Een bepaalde mate van regulering zou Van Hees alleen maar verwelkomen. Met een offici�le screening kan hij tenminste bewijzen dat hij niet behoort tot de club rambo's met losse handjes. "Het liefst zouden we gewoon een accreditatieproces van Buitenlandse Zaken willen doorlopen. Geef private contractors maar een duidelijk mandaat. Dan vallen de thrill seekers direct door de mand." Dat het grote geld dan legaal kan gaan binnenstromen, ach, dat is ook niet verkeerd.
�
�
�

AIV-advies

�
Het grote probleem met private contractors is de verantwoordelijkheid, schreef de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) drie jaar geleden in een rapport aan de regering over de inzet van private contractors door het leger. Wie neemt de verantwoordelijkheid als contractanten een misdaad begaan, of zelf slachtoffer worden? Ze vallen niet onder het Nederlands recht, als ze niet zelf Nederlander zijn. In Afghanistan genieten lokale beveiligers immuniteit. Dit kan leiden tot straffeloosheid. Daarom adviseerde de AIV om private contractors zo ver mogelijk van de militaire kerntaken te houden en strikte criteria in acht te nemen, om te voorkomen dat het geweldsmonopolie van de overheid wordt uitgehold.
�
Vanmiddag komt de AIV met een nieuw advies aan de regering, nu over de inzet van gewapende private contractors door reders die zich willen beveiligen tegen piraten. "In principe is het tegen de wet," zegt Mark Waanders, de opsteller van het rapport, "maar we moeten erkennen dat reders soms geen alternatief zien en het toch doen. In ons advies zullen we dus een afweging maken tussen verbieden of reguleren."
�
Diensten die Nederlanders in het buitenland aanbieden, komen in het rapport niet aan de orde.
�
�
�
�

Your risk is our business

Verreweg de meeste bedrijven zijn gevestigd in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, maar de markt in Nederland is in beroering, schrijft de Campagne tegen Wapenhandel in haar rapport "De nieuwe huurling". Daaronder vallen ook gewapende diensten zoals schiettrainingen en gevechtscursussen. Zo biedt Longmoor Benelux, geleid door drie Nederlandse oud-militairen, dit seizoen als eerste in Nederland de training "Hostile Environment Close Protection" aan. Voor het onderdeel vuurwapengebruik wordt uitgeweken naar Sloveni�. Het bedrijf Uri-El Special Security Services leidt mensen onder meer op tot 'air marshall'. De schietcursus wordt gegeven in Isra�l, door ex-agenten van de Mossad. DSI Holding uit Driebergen, geleid door oud-marinier John Titahena, heeft een hele lijst trainingen in de aanbieding, van 'armed security officers' tot helicoptertrainingen. Het beroept zich daarbij op "ruime ervaring in gewapende conflicten".

Dat is klein bier voor mannen als Melville ten Cate, die met zijn bedrijf ECA Program bezig is een integrale strijdmacht op te zetten, gebaseerd in IJsland, waar legers tegen kunnen oefenen. In augustus 2010 meldde hij dat hij in Wit-Rusland onder meer vijftien gevechtsvliegtuigen op de kop had getikt, al laat zijn twitteraccount sindsdien geen nieuws meer zien.

In de hoek van de beveiliging in conflictgebieden heeft Specops Company concurrentie van bedrijven als Prevent International en het Dordrechtse Daito. Sinds 2008 is op deze markt ook Sch�tz & Swart actief, opgericht door twee ex-commando's. Dit jaar is daar Executive Risk Consulting bijgekomen, opgericht door luchtmachtkorporaal b.d. Richard van Gils met het motto "Your risk is our business". Specifieke bescherming tegen piraterij wordt geleverd door The Group NLD en ESS&SA, beide geleid door ex-mariniers, waarbij de laatste tevens aanbiedt te helpen in de "strijd met het rechtsstelsel".

Wie een priv�-soldaat nodig heeft, kan terecht bij Koskamp Security, waar Robert van As achter zit die sinds 2007 bereid is om waar ook ter wereld ingezet te worden.

De Iraanse ziel is getekend door complexen

2011-01-18T17:18:00+02:00

Wie denkt dat Iran ooit zal buigen voor sancties en bedreigingen, heeft niet door hoe de Iraanse ziel werkt, zegt de Amerikaans-Iraanse schrijver Hooman Majd. "Irani�rs hebben een meerder- en minderwaardigheidscomplex tegelijk."Een roze overhemd met nonchalant geknoopte stropdas verraadt dat zijn natuurlijke habitat meer de Newyorkse entertainmentindustrie is, waar hij jarenlang manager was, dan de wereld van zijn grootvader, een bebaarde ayatollah uit Iran. Maar door zijn Perzische connecties - Majd is ook nog familie van oud-president Khatami - weet hij wel een uniek inkijkje te geven in de wereld achter de schermen van Teheran. Daar begrijpen wij vaak weinig van, vindt Majd.

"Westerlingen zien Iran vaak als dictatoriaal land met een gek als president die het liefst een atoombom op Isra�l wil gooien om vervolgens de rest van de wereld tot de islam te bekeren.

En dat klopt niet?
"Het is een karikatuur. Zelfs al zou president Ahmedinejad dat willen, dan had hij daar niet de macht voor. Een president heeft in Iran niets te zeggen over het leger, en als Iran een bom had, zou hij niet bij de knop kunnen. Buitenlands beleid wordt uiteindelijk bepaald door de Opperste Leider, Khamenei."

Die anders ook verdacht veel weg heeft van een dictator.
"Toch zijn er in Iran heel veel verschillende machten die elkaar in balans houden. Khamenei heeft een uiterst kritische Raad van Experts tegenover zich, waar een paar van zijn aartsvijanden lid van zijn. Ahmedinejad wordt zwaar bekritiseerd door het parlement. Zelfs sommige conservatieven verafschuwen hem. Zo'n heftige politiek zie je niet in Egypte, of in Saoedi-Arabi�, landen waar het westen w�l bevriend mee is."

Toch zitten de beide heren nog stevig in het zadel.
"Vergeet niet dat Ahmedinejad onder gewone mensen, vooral op het platteland, immens populair is. Wat dat betreft lijkt hij wel op Bush, of op Sarah Palin. Waarom stemmen gewone arbeiders op een leider die tegen hun eigen belangen ingaat? 'Hij voelt onze pijn', hoorde ik van een Iraanse taxichauffeur. Overigens zouden de hervormers, die Ahmedinejad weg willen hebben, nooit willen tornen aan het systeem. Islamitische democratie wordt echt breed gedragen."

Zoals u dat in uw boek beschrijft, klinkt het bijna sympathiek. Je zou bijna vergeten dat er mensen worden gemarteld en gedood omdat ze bahai zijn, of christen, of foto's van de Opperste Leider hebben verscheurd.
"Ik weet er alles van. Ik heb ook vrienden en familieleden in de gevangenis. Dat poets ik niet weg. Ik wil alleen een tegenwicht bieden voor de demonisering van Iran in het westen. De harde diplomatieke opstelling heeft ten diepste niet te maken met de mensenrechten - anders zouden ze eerst Egypte wel aanpakken - maar met het feit dat Iran zich niets laat gezeggen. Ik vind dat hypocriet."

Het gevoel van 'ze moeten ons altijd hebben' vormt een essentieel element van de Iraanse psyche. Oghdeh, heet dat volgens Majd, 'complexen'. Een mix van superioriteit en inferioriteit, dat gevoed wordt door de herinneringen aan de glorieuze Perzische rijken, die keer op keer zijn gekleineerd door andere machten. Nooit meer mag dat gebeuren.

Wij hebben niet zo veel kaas gegeten van dat eergevoel. We willen Iran een grens stellen.
"Maar het westen heeft ook complexen! Alleen dan een meerderwaardigheidscomplex. Ik spreek vooral voor Amerika, want daar ben ik gevormd. Ik ben kind van twee superieure beschavingen, haha! Wij Amerikanen denken ook dat de hele wereld ons eten wil, onze muziek, onze democratie. We kunnen het niet verteren als een land zegt: 'Ho eens, wij willen het anders doen.' Dat moet onze vijand wel zijn."

Je gaat lijken op wie je bestrijdt, zeggen ze.
"Die dynamiek herken ik wel. Toen de hervormingsgezinde president Khatami een handreiking deed, zette Bush Iran prompt in het rijtje van de as van het kwaad. 'I don't talk to evil', zei Dick Cheney. Het westen zou wel eens naar zijn eigen tekortkomingen mogen kijken."

Maar tot hoever? Iran werkt wel aan een bom.
"De meeste leiders willen geen bom, maar wel het recht op eigen nucleaire technologie. Daarin verschillen ze overigens niet van de hervormingsbeweging. Zelf zeggen ze: waarom wordt Isra�l dan niet aangepakt? Dat is het land dat tegen de regels in een bom heeft."

Isra�l wil Iran niet van de kaart vegen. Andersom wel, als we Ahmedinejad moeten geloven.
"Ahmedinejad citeerde Khomeini, die zei dat het regime in Isra�l uit de bladzijden der tijd zou worden geveegd. Niet door Iran, maar door de geschiedenis. De Isra�lische defensieminister Ehud Barak erkende dit jaar zelf dat Iran niet als existenti�le bedreiging moet worden gezien."

En de haat dan, het geweld dat afdruipt van de foto's van ayatollahs, leunend op hun kalasjnikov?
"Dat hoort bij de sfeer van de revolutie, net als bij Fidel Castro met zijn pistool. Dat is wel iets wat de hervormingsgezinden achter zich willen laten. Ook de huidige conservatieve leiders willen trouwens al jaren een detente in de betrekkingen."

Wij hebben ook een collectief trauma: 1938. Toen koos Chamberlain voor een detente met Hitler, wat rampzalig uitpakte.
"In Iran hebben ze geen alleenheerser. Ze hebben een joodse minderheid waar ze zelfs een beetje trots op zijn. En hun militaire budget bedraagt een duizendste van dat van Amerika. Het is onvergelijkbaar met nazi-Duitsland."

Iran steunt wel Hezbollah en Hamas, twee terroristische organisaties.
"Irani�rs vinden dat heel legitiem. Zij zeggen: zolang Amerika de dictaturen in onze buurlanden steunt, en de onderdrukking van de Palestijnen in Isra�l..."

Zo voelen alle partijen zich onveilig, gekwetst en benadeeld, en allemaal hebben ze ergens gelijk.
"Ja. Dat is het verhaal. Bij oghdeh werken dreigementen averechts. Sancties en oorlogstaal zijn h�t recept om iedereen in de armen van de nationalisten te jagen. Gun Irani�rs hun eigen islamitische democratie. Of dat werkt? Laat ze daar zelf achter komen."

Hooman Majd (1953) heeft als zoon van een Iraanse ambassadeur zijn jeugd in Engeland en de VS doorgebracht. Na een carri�re in de film- en muziekbusiness heeft hij zich nu toegelegd op journalistiek. Zijn tweede boek Iran, een democratie van ayatollahs (2010) is onlangs in het Nederlands verschenen.

fed-leaks onthullen enorme leningen

2010-12-15T11:52:00+02:00

Waarom hebben bijna alle kranten dit nieuws gemist, twee weken geleden? Op 1 december moest de Amerikaanse Fed zijn excelsheet openbaar maken, waaruit blijkt dat biljoenen dollars aan noodleningen zijn verstrekt aan grote bedrijven, grote banken (zoals de ING) en de Europese Centrale Bank. Lucratief voor hen, want zo goedkoop krijg je ergens anders geen leningen. Vergeleken bij deze actie was het hele bailout-programma een zakcentje.

Oorlog tegen terrorisme heeft "rampzalig" uitgepakt

2010-12-15T11:36:00+02:00

De strijd tegen terrorisme is uitgemond in een strijd tussen ideologie�n, waardoor talloze mensen in de armen van militante groepen zijn gejaagd. Dat zei de Pakistaanse terrorisme-expert Imtiaz Gul gisteren bij de lancering van het International Centre for Counter-Terrorism (ICCT) in Den Haag. Ook andere deskundigen waren kritisch.De strijd tegen terrorisme is uitgemond in een strijd tussen ideologie�n, waardoor talloze mensen in de armen van militante groepen zijn gejaagd. Dat zei de Pakistaanse terrorisme-expert Imtiaz Gul gisteren bij de lancering van het International Centre for Counter-Terrorism (ICCT) in Den Haag. Ook andere deskundigen waren kritisch.

"Militanten kun je niet bestrijden met militaire middelen", zei Gul, directeur van het Centrum voor Onderzoek en Veiligheidsstudies in het Pakistaanse Islamabad. "De operatie Enduring Freedom in Afghanistan heeft Al Qaeda een enorme status gegeven. Het aantal terreurgroepen in de islamitische wereld is verveelvoudigd."

Tribale gebieden

Nadat Osama bin Laden en zijn strijders hun heil hadden gezocht over de grens, in de tribale gebieden van Noordwest-Pakistan, zijn ze verweven geraakt met militante groeperingen uit de Punjab en Kasjmir. "De machtige inlichtingendienst van president Musharraf heeft ze jaren hun gang laten gaan. Nu vormen ze een zeer gevaarlijke groepering. Maar geweld is niet het juiste antwoord. Telkens wanneer het Amerikaanse of Pakistaanse leger de strijd verhevigt, groeit de aanhang en het aantal zelfmoordaanslagen."

Volgens Gul moet de strategie fundamenteel veranderen. "Niet de militaire, maar de sociale dynamiek moet centraal staan. Dat kan door de islam niet te verachten, door terroristen te helpen om te re�ntegreren in de maatschappij en door de extreme armoede in Pakistan aan te pakken. Zolang tweederde van de bevolking van met minder dan een dollar per dag moet leven, vormen extremistische groepen een aantrekkelijk alternatief."

Dit neemt niet weg dat repressie van terrorisme nodig blijft, zegt Kamel Rezag Bara, de contraterrorisme-adviseur van de Algerijnse president. "Maar dat moet binnen de kaders van de rechtsstaat gebeuren. Want we moeten laten zien, op ideologisch vlak, dat het militante wereldbeeld niet het juiste is."

Tegenverhaal

Ook volgens Omar Ashour, een bekende Egyptisch-Canadese vechtsporter en islamdeskundige aan de Universiteit van Exeter, is de strijd niet met militaire middelen te winnen. "Dat heeft zelfs de Engelse regeringsleider intussen erkend." Dat betekent niet dat er niets gedaan kan worden. Volgens verschillende sprekers, waaronder Ashour, moet er steun komen voor de ontwikkeling van een "counternarrative", een alternatief verhaal voor militante moslims.

De sleutel van zo'n alternatieve wereldvisie ligt volgens Ashour bij ex-jihadstrijders. "Er zijn veel militanten die hebben gebroken met hun oude opvatting dat geweld legitiem is en voor politieke veranderingen kan zorgen. Salman Rushdie is een goed voorbeeld. Deze mensen kunnen in de taal van potenti�le militante moslims laten zien dat geweld niet effectief is, dat de islam geen goede legitimatie biedt voor geweld en dat de militante helden eigenlijk geen helden zijn. Het westen zou deze oud-strijders in stilte kunnen steunen, zonder zich er overigens te veel mee te bemoeien."

Uitgestapt

Een levend voorbeeld hiervan is Shiraz Maher, een Britse jongeman van Pakistaanse komaf. Hij begrijpt Pakistaanse extremisten, want hij was er zelf ook een. Een paar jaar lang is hij actief geweest voor Hizb-ut-Tahrir (de partij voor de bevrijding). Deze beweging heeft nooit geweld gebruikt, maar steunde het terrorisme wel politiek. "Heel gevaarlijk. Een paar jaar geleden trokken hun conferenties in Londen en Birmingham tienduizend mensen. Ik voelde me ertoe aangetrokken omdat ze wraak wilden nemen voor het onrecht dat moslims wereldwijd werd aangedaan. Mijn interesse voor theologie kwam daarna pas. Uiteindelijk werd dat echter de reden dat ik afstand van ze ging nemen. Ik ontdekte dat de islamitische traditie veel breder is dan zij doen voorkomen en dat er een liberale stroming is." Volgens Maher hebben hij en anderen de beweging enorm veel schade toegebracht door open het debat aan te gaan en mensen ervan te overtuigen dat de ideologie niet klopt. "Tegenwoordig trekken ze nog geen duizend mensen meer."

Niet alleen potenti�le terroristen hebben een nieuw narratief nodig. Ook hier in het westen zouden politici wel eens verstandiger op terroristische aanslagen mogen reageren, zegt Peter Knoope, directeur van het ICCT. "Nu is er een bom ontploft in Zweden, en dan vertelt minister op tv dat iedereen heel bang moet zijn. Dat moet je juist niet doen! Als we een ding hebben geleerd van het beleid na 11 september 2001, dan is het dat angst contraproductief werkt en leidt tot verkeerde beslissingen. We moeten geen oorlog voeren tegen terrorisme, maar tegen de terreur, de angst."

het 1-minuut-voor-twaalf-scenario

2011-01-05T16:12:00+02:00

Hoogleraar financi�le markten Arnoud Boot van de Uva over de crisis. Tien minuutjes. Houdt de financi�le markten lekker uit de wind. Speculanten? Lastig te zeggen, volgens Boot. De financi�le markten hebben gelijk dat ze niet veel vertrouwen hebben in de kracht van Europa.Hoogleraar financi�le markten Arnoud Boot van de Uva over de crisis. Tien minuutjes. Houdt de financi�le markten lekker uit de wind. Speculanten? Lastig te zeggen, volgens Boot. De financi�le markten hebben gelijk dat ze niet veel vertrouwen hebben in de kracht van Europa.

Joep Dohmen: "Ik ben de middelmatigheid echt zat"

2011-01-05T16:44:00+02:00

Joep Dohmen is boos. Overal ziet hij middelmatigheid, consumentisme en een lege vrijheidsdrang. "We hebben huizen bomvol spullen, maar onze levens zijn een puinhoop."Anderhalf jaar geleden stuurde een zekere T. van H. een brief aan Volkskrant Magazine. "Mijn hele leven heb ik heel goed willen zijn in iets", aldus T., "ik heb me willen onderscheiden van anderen, waardering willen oogsten voor iets dt ik beter kan dan anderen." Het mocht niet baten. Op zijn vijftigste is zijn leven het toonbeeld van middelmatigheid. Hij weet niet hoe hij verder moet.

Herkenbaar, die T. Iedereen is op zoek naar erkenning in deze jachtige maatschappij. Iedereen droomt er wel eens van de middelmaat te ontstijgen en die five minutes of fame te pakken. Wij wel, in elk geval.

"En tachtig procent van de mensen met jullie", zegt Joep Dohmen. Hij is ethicus aan de Universiteit van Humanistiek en heeft naar aanleiding van deze brief een boek geschreven, gericht aan T. en al die andere middelmatige Nederlanders zoals wij. "Die brief is symptomatisch voor de totaal ondeugdelijke levensvisie die we overal om ons heen zien. Dat je pas iemand bent als je je onderscheidt van anderen, als je anderen kunt overtroeven. Daar maak ik gehakt van in mijn boek!"

Dohmen komt in zijn boek met niets minder dan een nieuwe publieke moraal. Hij pleit voor zelfontplooiing, sociale zelfontplooiing welteverstaan.

Hij wil daar wel over praten, maar onder voorbehoud. "Ik ben de middelmatigheid echt zat. Dat geldt dus ook voor interviews. Als het weer zo'n waterig verhaal wordt, zogenaamd om lezers aan te spreken, gaat de publicatie niet door. Ik doe niet meer mee met die oppervlakkigheid."
Gloep.

U bent wel boos.
"Jullie zijn in deze tijd opgegroeid, dus jullie zien het misschien niet eens. Maar wie nog nooit in de Mediamarkt is geweest, zoals ik, en er dan op zaterdagmiddag een snoertje voor zijn scheerapparaat komt kopen, ziet precies waarop de emancipatie van de laatste zestig jaar is uitgelopen. Ik werd onder de voet gelopen door een on-ge-hoorde mensenmassa, tussen een on-ge-hoorde hoeveelheid spullen, scheerapparaten, wasmachines, magnetrons, dvd-spelers, telefoons, iPods, ga zo maar door. Een onbeperkte toegang tot alles wat je maar wilt hebben."

Wat is daar precies mis mee?
"De illusie dat deze grenzeloze vrijheid, zonder moraal, echte vooruitgang is. Ik heb zelf meegemaakt, in het katholieke Tilburg waar ik zestig jaar geleden werd geboren, hoe de welvaart toenam en de samenleving zich ontworstelde aan de verstikkende kaders. Dat was heel goed, en ik zie de waarde van mooie techniek wel degelijk in. Ik scheer me ook graag elke dag. Maar daarmee heb je nog geen kwaliteit van leven. De neoliberale ideologie van de markt en de media houdt ons elke dag voor dat dit het ware geluk is. Je huis staat bomvol spullen, maar je leven is een puinhoop. Hoe kun je in een wereld zonder moraal nog een zinvol leven leiden?"

Dat vragen we wel eens aan onze coach, maar een bevredigend antwoord hebben we nog nooit gekregen.
"Kijk! We verwachten het heil van wetenschap en techniek, maar die kunnen er niet voor zorgen dat de wereld van de Mediamarkt vrije en aardige mensen voortbrengt. Die wereld brengt individuen voort die allemaal een opvallend kunstje willen leren en dan bij De Wereld Draait Door aanschuiven."

Dat is nou eens een leuk programma.
"Niet waar. Het is werkelijk het aller-allermiddelmatigste programma dat er bestaat. Ja, schrijf dat maar op! Erger kan bijna niet. Met Pauw & Witteman op twee. Het is pudding, het is waterverf, quasi-intellectuelen die doen alsof ze erbuiten staan, maar in feite de strijd hebben opgegeven. Ik zou daar nooit willen zitten. Pretentieuze semi-amusement, omwille van de kijkcijfers."

Dan wil u niet weten hoeveel mensen er naar Henk-Jan Smits kijken.
"Wie is dat?"

De man van de X-factor.
"Vreselijk, ja, precies wat ik bedoel. Henk-Jan Smits, de profeet van de rubbish. Dat soort mensen zouden we met alle mogelijke middelen moeten bestrijden. Ik ben in oorlog tegen de Henk Jan Smitsen van de wereld die met hun spelletjes de jeugd om zeep helpen. Mensen zullen me wel elitair vinden. We moeten ook elitair zijn, en iets beters bedenken, zodat we een tegencultuur kunnen vormen."

Het leven is soms wel middelmatig, maar of het echt zo erg is...
"Jullie leven misschien nog in de illusie dat je wel zult ontsnappen de komende twintig jaar. Maar dan kom je erachter dat Michel Houellebecq gelijk heeft en dat je je op je vijftigste hara kiri kunt plegen omdat je vijftig weken per jaar moet werken om twee weken op seksvakantie in Thailand te mogen. Ik ben geen cultuurpessimist, maar we moeten echt werken aan een nieuwe publieke moraal."

Door u ontwikkeld.
"Ik heb de afgelopen tien jaar gewerkt aan een bestaansethiek. Die bestaat uit twee elementen. Ten eerste uit de notie dat vrijheid heel belangrijk is, maar veel moeilijker te verwerven dan we denken. Ik heb van Foucault geleerd dat het om een vrijheidspraktijk gaat. Ten tweede dat vrijheid geen doel in zichzelf is. Waarden als zorg, verbondenheid en rechtvaardigheid overstijgen de vrijheid. Rechts heeft altijd de vrijheid verdedigd en links de solidariteit. Maar ze horen bij elkaar! Dan is het leven pas werkelijk zinvol. Ik zoek een middenweg tussen beide extremen, en dat is sociale zelfontplooiing."

Maar hoe doen we dat, als we midden in deze Mediamarkt zijn opgegroeid, zonder moreel kompas? Waar moeten we in hemelsnaam beginnen?
"Bij jezelf natuurlijk. Vraag je af: wat wil ik met mijn leven? Hoe ben ik hier terecht gekomen? Maak pas op de plaats en ontdek in welke kooi je opgesloten zit en hoe lang je dat nog wilt volhouden. Zoals Kierkegaard zei: je moet het leven achterwaarts begrijpen om het voorwaarts te kunnen leven. Je bent verantwoordelijk voor jezelf."

We hebben wel eens een cursus mindfulness gedaan. Dat is ook ge�nspireerd door Kierkegaard, lazen we in de Flow.
"Jaja, en The Secret gaat zeker terug op Plato. Al die Amerikanen - en vergeet Coelho niet met z'n woestijntocht - hebben bericht gekregen van de geheime uitgang, je 'diepste laag' waar je naar op zoek zou moeten. Geouwehoer. Zo�n diepste kern bestaat helemaal niet."

Nee?
"Nee. We zijn een verlangensmachine, dag en nacht, en daar moet je de vinger achter proberen te krijgen. Je wilt eten, drinken, muziek, seks, maar ook: vriendschap, werken, je leven doorbrengen met iemand. Het gaat erom die verlangens te ordenen, te begrijpen en je af te vragen wat je nu eigenlijk echt zelf wilt. Je moet leren om ergens achter te staan, en dat vervolgens in praktijk brengen. Door je je wil toe te eigenen, word je vrijer."

En als we erachter komen dat we iets anders willen dan waar we nu zitten?
"Dan moet je overwegen om over te stappen op een ander spoor, om de mooie beeldspraak te gebruiken uit Nachttrein naar Lissabon van Peter Bieri. Opnieuw beginnen is niet voor niets populair, tegenwoordig. Er zijn zoveel mensen die het helemaal gehad hebben en eruit stappen. Ze gaan op zoek naar een beter leven."

Met achterlating van partners, kinderen, collega's. Hebben we daar geen verantwoordelijkheid voor dan?
"Dat is een zeer terechte vraag. Onze relatie met anderen is heel belangrijk, en daarom wijd ik een heel hoofdstuk aan de zorgethiek. Die is door feministen ontwikkeld als reactie op de neoliberale macho-ethiek. Uiteindelijk, zeggen mensen als Margaret Walker, levert alleen vrijheid vooral grote ego's op. Vrijheid moet boven zichzelf uitwijzen. Mensen kunnen niet zonder waardering en sympatie. Tien jaar geleden zou ik dat niet serieus hebben genomen, maar ik ben er intussen wel achter dat dit onontbeerlijk is."

Vrijheid �n verantwoordelijkheid dus. Dan bent u zeker wel blij met het nieuwe kabinet!
"Nee! Dit kabinet heeft met vrijheid en verantwoordelijkheid helemaal niets meer van doen, het is het kabinet van Veiligheid en Groei. Wilders zegt het letterlijk: 'Ik heb niks met binding'. Het CDA-congres was het einde van de christelijke politiek, ze zijn moreel failliet. En de VVD jaagt alle sociaal-liberalen weg. 'Schouder aan schouder' naar een ultrarechtse samenleving. Ik vecht voor een andere publieke moraal."

Hoe moeten we zo'n moraal van vrijheid en verantwoordelijkheid voor ons zien?
"We moeten ons een cultuur van zorg eigen maken, waarin we aandacht hebben voor elkaar. Dat begint al bij het zien dat je iemand even moet helpen z'n fiets in het rek te zetten. Walker noemt dat een 'geografie van verantwoordelijkheden': welke aandacht zijn we elkaar verschuldigd? Net als vrijheid is verbondenheid een hachelijke zaak."

Het klinkt soms een beetje rationeel. We willen ook graag boven een ander staan en soms willen we iemand helemaal niet helpen met zijn fiets. Dat zit in ons.
"Ja natuurlijk, dat ego�sme zit ook in ons. Maar die andere kant, sympathie, zit ook in ons. We moeten Hobbes en Hume met elkaar verzoenen. Maar jullie hebben gelijk: theorie is niet genoeg. Stap twee is een goede wil ontwikkelen en dan oefenen. Daarom heb ik een werkmethode ontwikkeld om docenten te vormen in levenskunst."

Hoe valt dat te oefenen?
"In een van de onderdelen laten we ze bijvoorbeeld werken aan hun levensverhaal. Ze moeten verwoorden wie ze zijn, waar ze vandaan komen, door wie ze zijn be�nvloed en hoe anderen hen zien. Veel mensen hebben echt geen idee. In een ander onderdeel moeten ze - bijvoorbeeld naar aanleiding van een filmfragment of een tragedietekst - nadenken over hun waarden en motivaties, en hoe dat hun keuzes be�nvloedt."

En via die docenten hoopt u wat aan de jeugd mee te geven?
"Ja, er is op school vaak nog zo'n schroom om over levensvragen te praten. Het gevolg is dat we jonge mensen krijgen die helemaal niet kunnen omgaan met vrijheid en solidariteit. Ik vraag mijn studenten wel eens hoe ze met hun liefje omgaan. Hebben ze wij-agenda, of alleen twee ik-agenda's? Het laatste natuurlijk. Ze zijn zo verschrikkelijk bang voor hun hachje."

U bent voor een wij-agenda.
"Nee! Voor een afweging tussen een ik-agenda �n een wij-agenda. Ook een wij-agenda is gevaarlijk, want die wordt vaak gedomineerd door ��n van beide ikken. Als je iets voor je partner doet uit zelfopoffering, dan houd je dat hooguit twee jaar vol."

H�? Maar dan blijven we alsnog calculerende burgers die hun belangen tegenover elkaar zetten?
"Precies. Maar dan niet om zelf zoveel mogelijk te krijgen, maar om de kaarten van allebei duidelijk op tafel te krijgen. Als je dat niet doet, ben je allebei een dief van je eigen identiteit."

De boel bij elkaar krijgen

Laveren tussen twee uitersten, dat is wat de echte levenskunstenaar volgens Dohmen dus beheerst. Aan de ene kant "de pathologische figuur van de Marlboroman die onze cultuur zo heeft ge�nfecteerd", schrijft hij in zijn boek. Dat is de ongeschoren cowboy die bij ondergaande zon bovenaan de heuvel komt - well done, boy -, een sigaret opsteekt en zich omdraait, op weg naar de volgende klus die hij gaat klaren, in zijn eentje. De carri�retijger die zijn succes in eigen hand heeft, maar dan te paard.

"Zo'n levenshouding is ziekmakend, laat Trudy Dehue heel goed zien in haar studie over depressie. Maar het andere uiterste vormen die mensen, vaak vrouwen misschien, die alleen maar zichzelf opofferen, voor hun partner, hun gezin of voor de Derde Wereld. Wij zitten op dat continu�m tussen die idiote extremen. De inzet van mijn boek is integratie, de boel bij elkaar krijgen. Zelfzorg moet holistisch zijn. Ik doe iets voor de wereld �n dat maakt me gelukkig."

En, lukt dat? Bent u gelukkig?
"In dit gesprek zou ik zelf het liefst buiten schot willen blijven."

We hebben voorbeelden nodig, verhalen. Dat is volgens u juist wat we missen.
"De vraag is: wat is geluk? Het is een bijproduct, zou Nietzsche zeggen. Ik houd niet zo van het woord geluk. Een goede match tussen vrijheid en verbondenheid geeft een geluksgevoel dat veel dieper gaat dan toejuichingen bij Henk-Jan Smits. Misschien kun je het levensvreugde noemen, zinvolheid. Dat je weet: 't klopt."

Goed dan: klopt uw leven?
"Het kan altijd beter. Ik heb het idee dat ik een beetje op weg ben. Charles Taylor zou zeggen dat je leven zinvol is als je dichter bij je 'hypergood' komt, dat is wat je als het goede beschouwt. Ook al is er geen definitieve meetlat, maar alleen een eigen besef van wat ertoe doet, tegen de achtergrond van verhalen om ons heen."

U vindt de middelmatige man vooral middelmatig omdat hij niet weet wat hij belangrijk vindt.
"Onder andere. Hij wil ergens in uitblinken, maar het maakt hem niet uit in wat. Dat is een kwaal van de idols-cultuur. Mijn boek gaat dus niet alleen over vrijheid en relaties. Het is heel belangrijk dat we daarnaast een ori�ntatie op het goede ontwikkelen om op het juiste spoor te komen. Dat laat Taylor heel overtuigend zien."

Hij is wel hartstikke katholiek. Zou u ons dat ook adviseren? We kennen wel een gelovig iemand die sociaal is, en nog vrij lijkt ook, is dat wat voor ons?
"Natuurlijk niet! Wat moeten we dan, allemaal terug de kerk in? Ik ken die persoon niet, misschien is hij wel aardig omdat hij een heel makkelijk leven heeft, maar ik denk dat zijn geloof alleen niet toereikend is. Het probleem met Jezus is dat hij valse hoop gaf. Dat leidt niet tot vitaliteit, maar tot een slavenmoraal, zoals Nietzsche constateerde. Jezus zat me te weinig op zelfzorg en te veel op de naastenliefde."

Het viel ons inderdaad op dat liefde, een van de diepste verlangens van ieder mens, in uw boek niet ��n keer voorkomt.
"Expres niet. Ik gebruik liever het woord zorg, aandacht. Dat is iets voorzichtiger. Anders kan het zo makkelijk soft worden, dat we allemaal van elkaar moeten houden en dat kan natuurlijk niet."

Ons middelmatige leven zou anders een heel stuk beter zijn als we ons niet eerst hoefden te ontplooien voordat iemand van ons zou houden.
"Dat is het dus, h�. Veel mensen willen niet ergens moeite voor doen, alles is hen om het even."

We zouden wel willen dat iemand gewoon tegen ons zei: je bent mooi zoals je bent.
"Maar dat zal niet zomaar iemand zeggen. Natuurlijk, in zekere zin moet je mensen nemen zoals ze zijn, maar onze cultuur schept helaas geen mooie mensen van wie je 'gewoon' kunt houden. Integendeel, de morele leegheid neemt toe. Daarom is mijn oproep ook zo dringend. We staan onder grote druk, we zijn in levensgevaar."

Brief van de middelmatige man

Mijn middelmatigheid

Mijn leven lang heb ik heel goed willen zijn in iets,
willen uitblinken in het een of ander,
me willen onderscheiden van anderen,
waardering willen oogsten voor iets dat ik beter kan dan anderen.
Ik ben nu 50 en ik heb in de loop der tijd wel wat talentjes bij mezelf
ontdekt,
ik ben een beetje goed in dit en dat,
maar verder ben ik niet gekomen en dat is niet genoeg.
Zeg niet dat ik mijn streven moet loslaten,
want dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan.
Het zou immers betekenen dat ik mij moet neerleggen bij mijn middelmatigheid.
Dat is erg moeilijk.
Misschien wel net zo moeilijk als onder ogen zien
waarom ik zo graag heel goed wil zijn in iets.
Accepteren?

T. van H. (50, man), Amsterdam

(Ingezonden brief, Volkskrant Magazine 21 maart 2009)

Antwoord aan de middelmatige man

Joep Dohmen besluit zijn boek met een brief terug aan de middelmatige man. Die krijgt er stevig van langs, want uit zijn brief blijkt niet dat hij in zijn leven ooit echt ergens moeite voor heeft gedaan.

Het gaat er allereerst om, schrijft Dohmen, dat de man bepaalde zaken niet onder ogen wil zien. Hij wil heel graag uitblinken, maar hij weet niet waarom. Hij kan daarom het beste beginnen dat streven naast zich neer te leggen, in elk geval voor een tijdje, en nadenken na over wat werkelijk van belang is. Nadat hij heeft geformuleerd wat zijn verlangens zijn en hoe ze zich tot elkaar verhouden, kan hij bedenken in welk domein van zijn leven hij die verlangens gestalte wil geven.

Vervolgens moet hij aan de slag. Wie een levende passie heeft, komt er namelijk achter dat de eerdere wens middelmatigheid te overstijgen, zelf middelmatig was. Vooral de opvatting dat dat ontstijgen zou bestaan uit het overtroeven van anderen, verraadt de schadelijke invloed van de idols-cultuur. Daarom is het voor het zelfonderzoek van de middelmatige man vooral belangrijk dat hij zijn relaties met anderen herijkt. Hij zou zich kunnen afvragen wat hij voor anderen heeft betekend, en vice versa, en wat hij daarvan kan leren voor de toekomst.

In zekere zin is middelmatigheid onvermijdelijk, omdat we nooit zekerheid zullen krijgen over onze inspanningen. Het kan altijd beter en het kan ook altijd slechter. In onze samenleving moeten we steeds op een andere manier inspelen op de eisen die er aan ons worden gesteld en onze taak is dus nooit af. Dat neemt niet weg dat het heel belangrijk is om op te houden als slaaf te leven en het heft in eigen hand te nemen. Probeer goed te zijn waar en wanneer het er werkelijk toe doet, adviseert Dohmen tot besluit. "Misschien ervaart u zo - al was het maar af en toe - dat u de middelmaat ontstijgt."

gouden jojo

2010-11-30T17:21:00+02:00

"We staan aan de rand van de afgrond", zei de baas van het IMF (de bank der banken) in 2009.
"Alles is weer gefikst, gaat u rustig consumeren!", zei hij in 2010, zenuwachtig frunnikend aan zijn stropdas.
En wat zei hij deze week? "We staan bij de afgrond."
Ja hoor."We staan aan de rand van de afgrond", zei de baas van het IMF (de bank der banken) in 2009.
"Alles is weer gefikst, gaat u rustig consumeren!", zei hij in 2010, zenuwachtig frunnikend aan zijn stropdas.
En wat zei hij deze week? "We staan bij de afgrond.".
Ja hoor.

Op de Zwitserse tv vertelde hij zijn zorgen over Griekenland, Ierland, Letland, Hongarije en Roemeni�, die niet in staat zijn om bezuinigingen door te voeren. Volgens hem is �het stopzetten van betalingen op handen. We staan voor een afgrond.�

Een goede kandidaat voor de Gouden Jojo, de nieuwe prijs van Frank & Freek!

chaos in eurozone

2010-11-26T17:28:00+02:00

Chaos in eurozone drijft rentes verder op. Het is heel vreemd dat mensen na elk stapje in de crisis toch weer zo gauw mogelijk gaan geloven in 'terug naar hoe het was'. Politici ook. Het kan niet, we kunnen niet meer terug naar hoe het was. Dat schreven we al in ons boek. Wat er in de eurozone gaat gebeuren, schreven we ook in ons boek. Ik heb nog steeds niets gehoord wat daarvan afwijkt.

Speculatie brengt Chinese groei in gevaar

2010-12-08T17:49:00+02:00

UTRECHT, 19 november 2010 (IPS) - Door de aanhoudende groei wordt China verleid om noodzakelijke hervormingen uit te stellen. Maar veel van de huidige groei is niet productief en ondermijnt de ontwikkeling in de toekomst, waarschuwt een gerenommeerde Chinese econoom. "Vooral de enorme speculatie vergroot de kloof tussen arm en rijk."(dit artikel heb ik ook in het Engels geschreven)

UTRECHT, 19 november 2010 (IPS) - Door de aanhoudende groei wordt China verleid om noodzakelijke hervormingen uit te stellen. Maar veel van de huidige groei is niet productief en ondermijnt de ontwikkeling in de toekomst, waarschuwt een gerenommeerde Chinese econoom. "Vooral de enorme speculatie vergroot de kloof tussen arm en rijk."

"De regering heeft vooral oog voor snelheid, maar vergeet de motoren te repareren", zegt professor Wang Jianmao, een liberale econoom aan de China European International Business School in Shanghai. "Als ��n motor hapert, moet je vertragen, net als bij een schip. Op dit moment is het de motor van de consumptie die niet op gang wil komen. Als je dat niet aanpakt, zullen op een dag ook de andere motoren uitvallen."

China groeide tussen 2004 en 2007 met dubbele groeicijfers en wil daar het liefst zo snel mogelijk naar terugkeren. "Heel gevaarlijk", zegt professor Wang. "Geen enkel land heeft ooit zo'n tempo kunnen volhouden. Zo'n groei ondermijnt de groeikansen in de toekomst. Er zijn eerst dringend institutionele hervormingen nodig."

Ineffici�nt

"De grote winsten van de staatsbedrijven zijn misleidend", zegt professor Wang. "Ze voegen maar weinig waarde toe. Ze kunnen heel goedkoop lenen en blijven maar investeren, maar uiteindelijk zitten ze met overcapaciteit. Dat zie je bijvoorbeeld in de alumiumindustrie. Daardoor stijgen de prijzen in de keten. Tegelijkertijd vloeien de enorme winsten niet terug naar de regering. Met andere woorden: ze zorgen niet voor banen en ze verkwisten het geld van het volk."

En dat is nu juist wat China niet kan gebruiken, want de binnenlandse consumptie moet nodig omhoog. "Het inkomen uit arbeid daalt al jaren. We hebben midden- en kleinbedrijf nodig om die trend te keren." De offici�le werkloosheidscijfers (vier procent) neemt Wang niet serieus. "Dat zijn alleen de geregistreerde werklozen in de steden. De rest telt niet mee." Terwijl bedrijven geen goede werknemers kunnen vinden, zitten heel veel mensen zonder baan. "Vraag en aanbod zijn niet op elkaar afgestemd."

Jan van der Putten, een Nederlandse Chinakenner, herkent de problemen, maar vindt het te makkelijk om de regering de schuld te geven. "Zij weten ook wel dat de consumptie omhoog moet. Maar het is moeilijk te veranderen. Ze zitten met de erfenis van een ontwikkelingsmodel dat gericht was op export in plaats van op het binnenland." Als de leiders vijfjarenplannen maken, betekent dat niet dat het hele land dat braaf uitvoert. "Het is wel een dictatuur, maar, zoals de Chinezen zeggen: 'De bergen zijn hoog en de keizer is ver.'"

Speculatie

Door de overvloed van goedkoop geld loopt de speculatie gierend uit de hand. Heel veel mensen kunnen niet eens meer in de stad wonen, omdat dat te duur is. "De verschillen tussen arm en rijk nemen daardoor toe, en de verstedelijking stokt. Die is echter absoluut noodzakelijk om de consumptie op te krikken. Ik pleit al langer voor een belasting op winst uit kapitaal. Die is er niet eens. En dan noemen we onszelf socialistisch!"

Om te zorgen dat Chinezen hun geld niet oppotten, maar gaan uitgeven, moet er in elk geval ��n belangrijk obstakel uit de weg worden geruimd: "die belachelijke ��n-kindpolitiek". "Mensen gaan alleen geld uitgeven als ze kinderen kunnen krijgen die later voor hen kunnen zorgen. Ik stel voor om mensen twee, of zelfs drie kinderen toe te staan."

Grondstoffen

Een ander knelpunt voor de toekomstige groei is de beschikbaarheid van grondstoffen en de kwaliteit van het milieu. "Dat kunnen we alleen maar oplossen door een effici�ntieslag te maken. We willen niet zo worden als de Verenigde Staten. Japan is ons grote voorbeeld. We moeten dan wel meer geld gaan besteden aan innovatie. En niet via de ineffici�nte staatsbedrijven."

De zoektocht naar grondstoffen zal hoe dan ook toenemen, vooral in andere ontwikkelingslanden, en daar staat niet iedereen om te juichen. "Dat is iets wat China zich moet realiseren: grondstoffen moet je niet alleen maar zo goedkoop mogelijk uit de grond halen. Het is veel meer in ons belang als landen zich kunnen ontwikkelen - en onze spullen kunnen kopen."

Wang is voorstander van een gezamenlijk Chinees-Europees beleid in Afrika. "Ook Europa heeft belang bij stabiliteit en groei in Afrika. Dat zou de druk op de grenzen verminderen." Ze zouden bijvoorbeeld samen kunnen werken in de Doha-onderhandelingen binnen de Wereldhandelsorganisatie.

Over de toekomst van de Chinese economie is Wang niet erg optimistisch. "Met zo'n groot land kun je natuurlijk niet generaliseren. Maar ik ben wel bezorgd. De veranderingen zullen echt wel komen, maar het is de vraag of we daarvoor eerst tegen de muur moeten lopen."

hoop

2010-11-16T11:17:00+02:00

Hoopvolle momenten in tijden van crisis.

Hoopvolle momenten in tijden van crisis.

Eergisteren werd Aung San Suu Kyi vrijgelaten. Niemand weet hoe lang ze mag blijven rondlopen, maar de menigte is uitzinnig:

Hier nog een kort gesprek met haar over geweldloos verzet:

ons inkomen van een jaar, zo uit de drukpers

2010-11-10T13:45:00+02:00

Crisis, crisis, kunnen die Frank en Freek intussen niet beter een andere hobby kiezen? Is dat nu niet een beetje voorbij?

Nou, nee. Met ons hoofd waren we deze week natuurlijk meer bij onze nieuwe winterjas, de winst van FC Twente of misschien wel de ontdekking van de hemel door Harry Mulisch. Maar dat betekent niet dat dat, mondiaal gezien, de invloedrijkste en beschrijvenswaardigste gebeurtenis van de week was. Die vond namelijk plaats in een achterafkamertje ergens in een lelijk groot gebouw in Washington. Daar hebben de hoge bankiers, volgens beproefd Zimbabwaans recept, de geldpers aangezet.

Minstens zeshonderd miljard dollar wordt er in de economie gepompt. Dat is zo'n beetje waar wij Nederlanders een jaar lang met z'n allen voor moeten ploeteren. In de vergelijking van de film Speed: Angelina Jolie heeft besloten om nog eens extra gas te geven omdat de bus dreigde te vertragen.

Amerikaanse schulden worden omgezet in inflatie voor de hele wereld. Da's niet eerlijk. En nog gevaarlijk ook.

keep fear alive

2010-10-22T11:05:00+02:00

In deze barre, angstige tijden zijn er dwaze optimisten die niet lijken te snappen dat onze maatschappij angst nodig heeft. Dat zegt Stephen Colbert, in Amerika bekend met zijn satirische tv-show. Daarom organiseert hij op 30 oktober een March To Keep Fear Alive. Je mag je engste pak aandoen.

In deze barre, angstige tijden zijn er irritante optimisten die niet lijken te snappen dat onze maatschappij angst nodig heeft, zegt de Amerikaanse tv-persoonlijkheid Stephen Colbert. Daarom organiseert hij op 30 oktober een March To Keep Fear Alive. Je mag je engste pak aandoen.

De mars van Colbert (die in zijn show altijd een conservatieve goeroe speelt) valt - h��l toevallig! - precies samen met een andere mars, Rally To Restore Sanity, van collega-tv-komiek Jim Stewart. Beide marsen komen uit in Washington Park. Alleen al hun aankondigingen zijn hilarisch.

Hier kondigt Colbert zijn mars aan (na een zinloze inleiding over iets anders), totdat ineens Stewart in de uitzending verschijnt.

En hier kondigt Jim Stewart zijn rally aan, totdat Colbert bij hem inbreekt.

'Food Empires Creating Agricultural Crisis'

2010-10-19T10:46:00+02:00

UTRECHT, The Netherlands, Oct 18, 2010 (IPS), analysis by Frank Mulder - Forget speculators, forget biofuel farmers. The real cause behind the permanent food and agricultural crisis is the imperial food regime, squeezing money out of agriculture, a Dutch professor says.

Last month, the Food and Agriculture Organisation invited experts to talk about the increasing price of wheat. "Global cereal demand and production still appears in balance," they concluded, "and there is no indication of an impending world food crisis."

"Lazy thinking," says Jan-Douwe van der Ploeg, professor of rural sociology at Wageningen University in the Netherlands. "Almost one billion people are hungry and another one billion are chronically malnourished, while one billion others are obese. Isn't this a food crisis? Hunger has always existed, but for 50 years the phenomenon has been global and permanent."

Behind the food crisis we face a severe agrarian crisis, he says. "Farmers have to struggle harder and harder in order to survive, because of low prices and turbulent markets. This is a paradox: for consumers prices keep rising, but for farmers, prices are too low to earn back their investments."

Where does the difference go to? "To food empires," Van der Ploeg says. "The market is more and more dominated by industrial trade conglomerates, like Ahold, Nestle, Cargill, and many more, governing production, processing, distribution and consumption of food. Those empires are able to manipulate markets and squeeze wealth out of agriculture. In this regime, small disequilibria in the markets translate into huge price fluctuations."

Empires don't usually own resources, but control the networks. "Both farmers and consumers are dependent on their entry points and exit points. They can set standards and prices." Governments are called upon not to distort markets and to liberalize trade, but these empires are the ones that distort the market, says Van der Ploeg. "If it's in their financial interest to grow asparagus, chicken, green beans or flowers in poor countries and sell it to rich countries, they do it, even if the population is starving.

That is not necessarily bad for poor countries, says Anoesjka Aspeslagh, spokesperson for the Dutch supermarket division of the multinational Ahold. "Our demand creates thousands of jobs, and income for people in the exporting countries. Especially because we cooperate very closely with producers to improve labour conditions and living standards."

Van der Ploeg points to the side effects. "Peru, for example, was turned into the world's biggest asparagus exporter. The country, however, is very desertous, so the local farmers are deprived of their much-needed water. Besides, the situation is not stable. Now already the asparagus production is shifting to China."

Aspeslagh does not accept such views. "We are not as powerful as people often think. We don't set prices and standards, we are as subject to the market and to government regulations as anyone. That's why it's in the interest of both us and the producers to build stable relationships and to both agree on prices. If China becomes cheaper, we don't move all of a sudden. That's not the way we work."

"Yet supermarkets have become the most powerful players among the food empires," says Myriam Vander Stichele, senior researcher at the Centre for Research on Multinational Corporations in Amsterdam. "They have acquired a very strong role as gatekeeper between consumers and the processing industry. For example, even the big banana multinationals have to accept low prices and short-term contracts nowadays. Moreover, many supermarkets are now becoming producers as well, making them even more powerful."

Their power is not just economic, but also political. "They lobby like hell against stricter regulator," says Stichele. There's really a lack of good regulation on the contracts between supermarkets and other companies."

The power of food empires is worrying, says Van der Ploeg, because their only interest is cash flow. "They have to pay off their debts, created to acquire other companies and to monopolise large segments of the global food supply chain. Expansion is the keyword. This debt made some companies almost stumble over their own legs, as Parmalat did." This Italian food empire left a total debt of 14 billion euros.

The imperial, or 'corporate', food regime also affects farmers. Food empires prefer large-scale industrial farming, for its predictable and standardised output. However, not only are these industrial farms often less productive and less efficient than the small farms they replace, they appear to be extremely vulnerable to economic shocks. "The companies are highly dependent on stability, easy credit and ongoing growth," says Van der Ploeg. "When this disappears, as now is the case, they go broke."

Governments and researchers are quick to call on technological innovation to boost production, especially in developing countries. "They are almost autistic in their simplistic solutions. They don't see that hi-tech systems are the very reason that farmers are competed away."

The division between entrepreneurial farming and peasant-like farming is growing, says Van der Ploeg. "Fortunately, more and more farmers acknowledge that farming is more than producing commodities. They look for an integrated, multifunctional approach and become less dependent on articificial resources."

This is a trend in developing and developed countries alike. "In western Europe, multifunctional farming already creates billions of euros of added value, in a sector that stagnates as a whole. In Brazil it's the same: while some farms keep growing bigger, the number of small farms has increased from 3.6 to 4.2 million in the last eight years."

This is a very important undercurrent, according to Van der Ploeg, who warns that the food empires have no future. "With their short-term policies they undermine the very agriculture they need. It's very dangerous, but eventually they will collapse."

bye bye Tutu

2010-10-08T18:06:00+02:00

"There's nothing more radical, nothing more revolutionary, nothing more subversive against injustice and oppression than the Bible. If you want to keep people subjugated, the last thing you place in their hands is a Bible."

Wie ons boek heeft gelezen, weet dat er een verband is tussen de economische crisis en onrecht. Een van de meest inspirerende mannen van de strijd daartegen is Desmond Tutu, die bovenstaande woorden in 2008 zei. Gisteren werd bekend dat hij op 79-jarige leeftijd uit het publieke leven stapt.

Stiglitz waarschuwt voor de euro

2010-10-07T09:42:00+02:00

Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz (hier nog op de foto tijdens een onderonsje met Freek) waarschuwt voor het voortbestaan van de euro. Binnenkort openen speculanten misschien wel de aanval op Spanje, denkt hij, en dan zijn de rapen gaar.

Er zijn twee opties: of Duitsland moet de eurozone uit, of de euro moet worden gesplitst in een noordelijke en een zuidelijke euro. Dat schrijft hij in een nieuw nawoord op zijn boek Freefall, over de crisis.

crisis in sigarettenland

2010-09-23T17:51:00+02:00

Als je jong bent vind je vakbonden lief en werkgevers gemeen. Dat verandert. Niet omdat ik last heb van verrechtsing (bij mezelf) maar omdat m'n broek zo af en toe afzakt van het conservatisme van oud links.Als je jong bent vind je vakbonden lief en werkgevers gemeen. Dat verandert. Niet omdat ik last heb van verrechtsing (bij mezelf) maar omdat m'n broek zo af en toe afzakt van het conservatisme van oud links.

Nu is de FNV weer furieus over het feit dat sigarettenbouwer Philip Morris moet krimpen en mensen moet ontslaan. Wat moeten ze dan? Teveel sigaretten maken? En wij dan? Meer roken?

o o o, de koopkracht daalt

2010-09-23T17:43:00+02:00

Dat zegt het CBS vandaag, op Prinsjesdag. Wat is daar erg aan?Dat zegt het CBS vandaag, op Prinsjesdag. Wat is daar erg aan?

Door de crisis is de CO2-uitstoot afgenomen, heeft het westen minder olie in het Midden-Oosten gekocht, zijn de files korter geworden, is de voedselprijs gedaald en hebben minder mensen honger.

De koopkracht me niet genoeg dalen!

OPEC is na vijftig jaar nog lang niet uitgespeeld

2010-09-21T10:59:00+02:00

UTRECHT, 13 september 2010 (IPS) - De leden van de OPEC, de Organisatie van Olieproducerende Landen, zijn in opperbeste stemming. Niet alleen omdat ze dinsdag (14 september) hun gouden jubileum vieren, maar ook omdat ze een gouden toekomst tegemoet gaan. Als de wereld niet massaal overstapt op duurzame energie.

Op de laatste jaren kijkt de OPEC met gemengde gevoelens terug. Door onvoldoende investeringen slaagde het kartel, dat exact vijftig jaar geleden werd opgericht door Iran, Irak, Koeweit, Saoedi-Arabi� en Venezuela om de gezamenlijke belangen te verdedigen tegenover de consumentenlanden, er niet in om aan de vraag te voldoen. Daardoor lukte het maar zelden om de rol van prijszetter te spelen.

De tijd werkt echter in het voordeel van de OPEC-landen. Op dit moment leveren zij veertig procent van de 86 miljoen vaten per dag die de wereld opslurpt, maar volgens de OPEC zelf is maar liefst tachtig procent van de conventionele olie op aarde te vinden onder OPEC-grond, vooral in Saoedi-Arabi� en de andere Golfstaten. Dat is een prachtige goudmijn, want aangezien er elders niet zo veel meer wordt bijgevonden en de wereldwijde vraag naar olie na de recessie weer aan het stijgen is, liggen de voorraden heel geduldig meer en meer waard te worden.

De wereld wordt dus steeds meer afhankelijk van de OPEC. Helaas bevinden zich onder de leden (naast de vijf oprichters tegenwoordig ook Algerije, Angola, Ecuador, Libi�, Nigeria, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten) niet de liefste jongetjes van de klas. Een groot deel van deze landen wordt ondemocratisch bestuurd en staat niet bekend om respect voor de mensenrechten. Zij krijgen steeds meer te zeggen op het geopolitieke toneel.

Wederzijds belang

Eurocommissaris voor Energie, G�nther Oettinger, maakt zich echter geen zorgen. "Wij zien het niet als afhankelijkheid", zegt zijn woordvoerster Marlene Holzner, "maar als wederzijds belang. Die landen nemen weer andere producten af uit de EU, zoals vliegtuigen. Er is een commerci�le balans, en bovendien is de OPEC een stabiele, betrouwbare partner."

Volgens Holzner importeerde de EU in 2009 34,7 procent van de olie uit OPEC-landen. "Dat was in 2007 34,4 procent. Ik zie geen grote verschuiving." En wat betreft de lange termijn, dat is koffiedik kijken. "Dan is de situatie weer zo anders. We zijn heel hard bezig met energiebesparing en het overstappen op hernieuwbare bronnen. We willen dat onze economie in 2050 niet meer vooral op fossiele brandstoffen is gebaseerd."

"Tja, dat is ook wat ik hoop", reageert Lucia van Geuns, energiedeskundige bij het Nederlandse instituut Clingendael. "Maar als we eerlijk zijn: de winst zit 'm vooral in elektriciteitscentrales, die ook op alternatieve energiebronnen kunnen draaien. De transportsector daarentegen is nog steeds gebaseerd op olie. Zeventig procent van alle olie gaat naar transport. Als we dat willen verminderen, moeten we wel een heel snelle transitie naar de elektrische auto maken."

Macht van de OPEC

Bij ongewijzigd beleid zal de macht van de OPEC onherroepelijk toenemen, zegt ook Michael Klare, Amerikaans conflictdeskundige, directielid van Human Rights Watch en bekend van de voorspelling dat de enorme vraag naar olie voor een nieuwe Koude Oorlog zal zorgen. "In het verleden hadden ze weinig te zeggen, maar het is nu al aan het veranderen. Het is tekenend dat China dit jaar de grootste afnemer werd van olie uit Saoedi-Arabi�."

Paul Aarts, Midden-Oostendeskundige aan de Universiteit van Amsterdam, wil wel het beeld nuanceren van de OPEC als kartel dat de wereld in zijn greep heeft. "Het zijn individualisten die elkaar continu bedriegen. Ze hebben nog nooit echt de prijs kunnen bepalen. Voor hun overleven zijn ze bovendien afhankelijk van de militaire paraplu van de Verenigde Staten, vooral de Arabische leden. In werkelijkheid zijn ze doodsbenauwd dat de vraag terugloopt."

Dat klopt, zegt Van Geuns. "Er zijn wel haviken binnen de OPEC, zoals Iran en Venezuela, die de olie op korte termijn zo duur mogelijk willen verkopen om hun politieke hobby's te betalen. De grote producenten, Saoedi-Arabi� voorop, weten echter dat ze helemaal niet gebaat zijn bij dure olie. Ze hebben liever een stabiele olieprijs, niet te hoog en niet te laag, zodat de huidige vraag naar olie nog lange tijd blijft bestaan en er geen recessie ontstaat."

Alternatieven

Bovendien zou een hoge olieprijs het veel te aantrekkelijk maken om in andere energiebronnen te investeren. Daarom hielden ze hun hart vast toen de olieprijs in de periode tot 2008 tot ongekende hoogten steeg. "Ik had gehoopt dat dit een boost zou zijn voor duurzame energie", bekent Klare, "maar dat liep helaas anders. Oliebedrijven zijn vooral in de onconventionele oliewinning gestapt. Ze zijn gaan investeren in de Canadese teerzanden, in de Arctische Zee, in de diepe Golf van Mexico, met enorme milieurisico's."

Dit is overigens niet alleen te wijten aan de hoge olieprijs, maar ook aan groeiende macht van de nationale oliebedrijven in de OPEC-landen. "Saudi Aramco sluit bijvoorbeeld steeds meer allianties met grote consumenten, zoals Chinese olieraffinaderijen. Ze worden onderin de keten veel sterker. Voor internationale oliebedrijven is steeds minder ruimte. Zij zullen, als wij evenveel olie blijven gebruiken, steeds meer de ecologische grenzen gaan opzoeken."

Zowel voor het milieu, voor het klimaat, voor de mensenrechten als voor de vrede zou het beter zijn als we zo snel mogelijk minder olie gaan gebruiken. "Natuurlijk," zegt Van Geuns, "maar daar moeten we de OPEC wel positief bij betrekken. Het is niet meer dan logisch dat zij een duurzame transitie als bedreiging zien. We moeten hen duidelijk maken: wat krijgen zij ervoor terug? Wij moeten hen gaan helpen om alternatieve inkomsten te cre�ren."

Dat zou ook ten goede komen aan die mensen in de OPEC-landen die nooit een cent van de oliedollars hebben gezien, zoals de vele Saoedi's die werkloos thuis zitten en de Nigerianen die onder de armoedegrens leven. Maar of de olieprinsen en de partijbonzen het daar over zullen hebben, als ze binnenkort het glas heffen op het jubileumgala in Wenen, onder begeleiding van het Qatar Philharmonic Orchestra, kunnen we alleen maar hopen.

is babylon system falling down?

2010-09-13T18:19:00+02:00

Vrijdagmiddag 17 september leid ik in Amsterdam een talkshowachtig debatje waarin ik een filosoof, een belegger en een theoloog aan de tand voel over de stand van de economie (en wat wij daarmee moeten).Vrijdagmiddag 17 september leid ik in Amsterdam een talkshowachtig debatje waarin ik een filosoof, een belegger en een theoloog aan de tand voel over de stand van de economie (en wat wij daarmee moeten).

Gastheer is de Protestantse Diaconie, die vanaf nu iedere maand haar klassieke Gelagkamer openstelt voor een Filantropisch Caf�. Dit is dus de opening. Iedereen welkom! Het is op de Nieuwe Herengracht 18, nabij metrostation Waterlooplein.

"We staan aan de rand van de afgrond," zeiden de wereldleiders in 2008 ernstig, "de economie staat op instorten." Krap twee jaar later lijkt alles weer te zijn gefikst. Als we maar wel vertrouwen, natuurlijk, en de centjes laten rollen. Maar kunnen we het wel vertrouwen? Wat was eigenlijk het probleem van de crisis? Is dat nu gefikst? Wie gaat al die schulden afbetalen? Kunnen we onze spaarcentjes niet beter zo gauw mogelijk in een ouwe sok stoppen?

En by the way, wat zei Jezus ook al weer over vertrouwen en de mammon? Had hij �berhaupt spaarcentjes?

Hierover praten we met elkaar in een informeel debat, met als special guests Ren� Willemsen, vermogensbeheerder, en Haroon Sheikh, filosoof en strateeg bij een investeringsbank, onder leiding van Frank Mulder, journalist en auteur van het boek Economie op ramkoers.
Matthijs Langeraar, econoom en bijna theoloog, zal met ons van gedachten wisselen over Jezus en z'n spaarcentjes, en wat gelovigen moeten doen als ze ontdekken dat ze in Babylon leven.

frank en freek in de quote

2010-09-01T12:51:00+02:00

Niet in de rijkeluislijst, helaas, en ook niet in de afdeling "selfmade en knap". Maar wel omdat hun boek zo leuk is.

Niet in de rijkeluislijst, helaas, en ook niet in de afdeling "selfmade en knap". Maar wel omdat hun boek zo leuk is.

De tweede helft gaat over ons boek:

spaanse klap komt nog

2010-08-19T15:59:00+02:00

De echte crisis moet nog beginnen.
Dat wisten Frank en Freek ook al. Ze verklapten alleen niet wanneer.
Maar nu weten we het allemaal.
Het wordt najaar 2010, als het aan Santiago Ni�o-Becerra ligt.

De echte crisis moet nog beginnen.
Dat wisten Frank en Freek ook al. Ze verklapten alleen niet wanneer.
Maar nu weten we het allemaal.
Het wordt najaar 2010, als het aan Santiago Ni�o-Becerra ligt.

Deze Spaanse econoom schrijft in de Volkskrant waarom hij denkt dat het Spaanse huishoudboekje niet houdbaar is.

Overigens las ik al eerder een prikkelende quote van deze meneer in de Groene Amsterdammer: "Het is nu al zo dat twintig procent van de wereldbevolking tachtig procent van de wereldproductie voortbrengt. [...] Deze elite heeft een zeer hoge arbeidsproductiviteit. Tegelijk zal een steeds grotere massa mensen overbodig zijn voor de economie."

speed op tv

2010-08-12T10:14:00+02:00

...omdat Frank en Freek nu al maanden geleden onthulden dat Speed stiekem een cultuurkritische en profetische film is, waarmee Jan zijn publiek wil laten nadenken over de werking van ons economisch systeem. Dat onze economie ontploft als we vertragen en ook als we doorrijden....

Vanavond dus, om 20:30.RTL 7 trekt deze zomer weer een blik actiefilms open om de naar arbeid snakkende vakantiegangers een beetje afleiding te bieden. Voor vanavond koos de omroep gek genoeg voor Speed. Niet omdat Speed geen goed film is, integendeel, maar omdat Frank en Freek nu al maanden geleden onthulden dat Speed stiekem een cultuurkritische en profetische film is, waarmee Jan zijn publiek wil laten nadenken over de werking van ons economisch systeem. Dat onze economie ontploft als we vertragen en ook als we doorrijden. Geen typische augustus-actiefilm dus.

Vanavond dus, om 20:30.

chrisis

2010-08-13T10:23:00+02:00

Crisis of geen crisis, we hebben een heel lief kindje gekregen (en niet omdat dat van Ad Verbrugge moest).
Hij heet Chris.

Crisis of geen crisis, we hebben een heel lief kindje gekregen (en niet omdat dat van Ad Verbrugge moest).
Hij heet Chris.

De volledige naam van ons nieuwe mannetje is: Chris Maarten. Maarten is de beschermheilige van Utrecht. De man die de bedelaar de helft van zijn mantel gaf (en naar wij vermoeden vooral veel biologische buurtbarbecues organiseerde). Opdat Chris nooit vergeet dat hij een Utrechtertje is.

Update: bij het opmaken van het geboortekaartje hebben we bedacht dat Maarten natuurlijk een geweldige naam is, en een groot heilige, maar geen mooie doopnaam. Het kon nog worden gewijzigd, ik had mijn zoon nog niet aangegeven bij de autoriteiten, dus we hebben besloten om hem Chris Micha te noemen. Ook een mooie naam, en ook een wijs man.

We zijn ontzettend blij met dit wondertje. Dus als je 'm wil bekijken, dan mag dat! (Maar als je denkt: weer zo'n baby, ze zien er allemaal hetzelfde uit en ik drink liever als kadootje een biertje met Frank, dan begrijp ik dat, ik ben de beroerdste niet!)

chocoladevasten

2010-08-05T10:22:00+02:00

Als we nu met z'n allen besluiten om even geen chocola meer te kopen...

Als we nu met z'n allen besluiten om even geen chocola meer te kopen...

... kunnen we die mafkees mooi een poepie laten ruiken!

check het bonusbeleid van jouw bank

2010-07-01T09:44:00+02:00

Vanaf vandaag kun je checken hoe jouw bank omgaat met bonussen. Hoeveel zakgeld krijgen de hoge heren als ze op korte termijn winst maken? Zijn er ook bonussen gekoppeld aan belangrijkere zaken, zoals bijvoorbeeld langetermijncijfers of duurzaamheid?

De 'Eerlijke Bankwijzer' heeft banken nu voor het eerst ook vergeleken op bonusbeleid.

De meeste banken, Aegon Bank, Friesland Bank, ING, SNS Bank/SNS Regio Bank en Van Lanschot scoren een onvoldoende voor hun bonusbeleid.
Triodos en ASN voeren een aantoonbaar beter bonusbeleid.
ABN Amro, Fortis, Rabobank en Robeco zitten hier tussenin.

Kijk snel op eerlijkebankwijzer.nl en stap zonodig over.

amerikaanse minister

2010-06-25T09:24:00+02:00

En weer iemand die de film Speed niet heeft gezien: Timothy Geithner, Amerikaanse minister van Financi�n.En weer iemand die de film Speed niet heeft gezien: Timothy Geithner, Amerikaanse minister van Financi�n.

Hij wil dat de wereldleiders de crisis oplossen door te werken aan
1) vertrouwen
2) groei
Zegt hij.

Alsof je een huis aan het bouwen bent op veengrond die aan het verzakken is, en dan de bouwvakkers opjut door te zeggen: "Rechtop lopen! Sneller werken!"

En alsof je in een bus zit die een bom onder zich meedraagt, die ontploft als je vertraagt, zodat je gas moet blijven geven, waarmee je alleen de benzinetank opmaakt.

De wereldleiders blijven vooruitdenken. Gas geven tot de dood erop volgt!

crisis is voor miljonairs niet verkeerd

2010-06-22T15:59:00+02:00

Hun aantal groeit als kool (mag je dat zo zeggen?).Hun aantal groeit als kool (mag je dat zo zeggen?). In elk geval komen er steeds meer. Blijkt.

jip en janneke-hypotheek

2010-06-11T12:08:00+02:00

"Papa, ik wil hypotheek."
Ik kletterde haast van mijn fiets van verbazing. Ik had wel eens gelezen dat kinderen door hun vriendjes worden uitgelachen als ze geen merkkleding dragen, of geen mobiel hebben. Maar op de peuterschool... en een hypotheek? Hij is nog maar 2!"Papa, ik wil hypotheek."
Ik kletterde haast van mijn fiets van verbazing. Ik had wel eens gelezen dat kinderen door hun vriendjes worden uitgelachen als ze geen merkkleding dragen, of geen mobiel hebben. Maar op de peuterschool... en een hypotheek? Hij is nog maar 2!
"Je wil... wat?"
"Ik wil hypotheek!"
"Waarom?"
"Met mama 'weest. Boeken halen."

Opluchting, diepe vreugde. Mijn zoon wil geen hypotheek. Hij wil naar de bieb, en Nijntje lezen, of hooguit plaatjes kijken van Jip en Janneke. Verder helemaal niks.

bonhoeffer

2010-04-22T20:08:00+02:00

De afgelopen maanden waren zeer hectisch en Louise en ik moesten een aantal reuzestappen zetten zonder dat er tijd was om de voors en tegens af te wegen, alles uitgebreid te laten bezinken of om alles even flink te betwijfelen. Een boek wat me tijdens deze periode getroost en geholpen heeft is de biografie van Dietrich Bonhoeffer, geschreven door Eric Metaxas.

Bonhoeffer groeit op in een gezin waarin veel belang wordt gehecht aan de manier waarop je tot een bepaald standpunt komt. De weg ernaar toe is belangrijker dan de uiteindelijke positie die je theologisch, filosofisch of maatschappelijk inneemt. Al op jonge leeftijd ontdekt Bonhoeffer dat het leven je niet de kans geeft om keuzemomenten handig in te plannen en/of vooraf je keuze te bepalen. Een kruispunt in je leven is meestal geen T-splitsing met een goede en een slechte weg. Soms zijn er verschillende wegen die er veelbelovend uitzien, maar uiteindelijk doodlopen. Andere keren blijken er twee goede wegen, of twee slechte wegen aan dezelfde splitsing vast te zitten. En soms kun je zelf niet kiezen en overkomt alles je.

Een beeld krijgen van de manier waarop Bonhoeffer omging met de vreselijke machten die zijn land plotseling in een ijzeren greep hielden, de waarheid verdraaiden en mensen tegen elkaar ophitsten, was voor mij, zoals CV Film het zou zeggen, redeeming.

Aan dit persoonlijke verhaal dient nog toegevoegd te worden dat het Metaxas gelukt is om een bijzonder helder verslag te doen van de gebeurtenissen in aanloop en tijdens de Tweede Wereldoorlog en de bijpassende fase in het leven van Bonhoeffer. Nu de zomer weer voor de deur staat en je misschien tijd hebt om een boek van ruim vijfhonderd bladzijden tot je te nemen, moet je absoluut proberen dit boek te bemachtigen. Zeer de moeite waard.

Dit boek was een recensie-exemplaar van Thomas Nelson Publishers.

geef je geld weg

2010-04-21T17:17:00+02:00

Geld is onderweg van zijn reis om de aarde om met winst terug te keren naar zijn baasje, en daarom oefent het invloed op je uit. Een eenvoudige truc om zand in deze machine te strooien is een keer je geld weggeven. Aan iets of iemand. Is eng maar bevrijdend, absoluut.

leer chinees

2010-04-21T17:14:00+02:00

Diversiteit is goed, dat geldt ook voor je eigen competenties. Zorg dat je niet volledig van ��n kwetsbaar talent afhankelijk bent. Bereid je bijvoorbeeld voor op het Aziatische tijdperk en leer Chinees. Amy Hsiao uit Culemborg leert het je gratis en voor niets op www.chinees-leren.nl.

T�i hǎo le (fantastisch)!

pluk je eigen koffie

2010-04-21T17:13:00+02:00

De beste manier om buiten de bus te denken is om een tijdje in een andere bus te zitten. Als je een keer een pannenkoek hebt gekocht bij een Ugandees, of koffiebonen hebt geplukt met een Indi�r, dan ziet de wereld er ineens anders uit. Boek een vakantie naar een warm land, vergeet de toeristenbus en bel aan bij een pindaboer. Een hele wereld buiten de bus gaat voor je open.

doe informeel

2010-04-21T17:11:00+02:00

In sommige ontwikkelingslanden voelt men niets van de crisis. De hele economie is lokaal en speelt zich buiten het formele circuit af. Als banken omvallen kachelt alles gewoon door. Dat moeten wij ook kunnen. Verleg je economische leven naar buiten de formele economie. Ruil je cd�s, geef vrijwillig taalles en word vrienden met een boer. Al vallen de pinautomaten uit, jij zult het niet merken.

problemen met het biometrisch paspoort

2010-04-21T17:09:00+02:00

Heel Nederland vleit zich lekker neer bij een overheid die waakt over alle vingerafdrukken (die je bij een nieuw paspoort moet inleveren tegenwoordig). Dat Justitie bij de gegevens mag, dat er later ook irisscans bij kunnen, dat vluchtelingen heel makkelijk van straat geplukt kunnen worden, dat het in Duitsland tegen de grondwet is, dat onze privacy in het geding is, dat maakt ons niet uit, we slapen lekker door.

H��l Nederland? Nee, een kleine nederzetting blijft moedig weerstand bieden. Ze heet Marieke en ik heb de pech dat ik ermee ben getrouwd.Heel Nederland vleit zich lekker neer bij een overheid die waakt over alle vingerafdrukken (die je bij een nieuw paspoort moet inleveren tegenwoordig). Dat Justitie bij de gegevens mag, dat er later ook irisscans bij kunnen, dat vluchtelingen heel makkelijk van straat geplukt kunnen worden, dat het in Duitsland tegen de grondwet is, dat onze privacy in het geding is, dat maakt ons niet uit, we slapen lekker door.

H��l Nederland? Nee, een kleine nederzetting blijft moedig weerstand bieden. Ze heet Marieke - en ik heb de pech dat ik ermee ben getrouwd.

Nou ja, pech, ik zou natuurlijk voor geen goud willen ruilen. Ik ken zat mannen die zo'n stoere vrouw zouden willen. Maar lastig is het wel. Over drie jaar verloopt haar oude paspoort en dan is de rechtszaak nog niet klaar. We bereiden ons erop voor dat we niet meer kunnen reizen en geen bankrekeningen meer kunnen openen.

Waarom zou je je verzetten tegen het biometrisch paspoort? Dat is niet in ��n zin uit te leggen. Het probleem is niet het paspoort, maar de centrale database waar alle Nederlanders in komen te staan met hun lichaamskenmerken. Het staat niet op zichzelf, maar is onderdeel van een paar processen die al langer spelen (en nog veel verder zullen doorgaan) op het gebied van biometrie:
- de overheid verzamelt steeds meer informatie over burgers
- het controlesysteem (dat ook bepaalt wie ons land binnen mag) wordt steeds technologischer
- zonder de juiste papieren kun je steeds minder

Marieke is (net als ik, en vele anderen) bezorgd dat we de richting opgaan van een controlestaat, waar je lichaam je paspoort is, zodat uitsluiting van een bepaalde groep steeds makkelijker en sluitender wordt.

Meer weten? Op de ning van Time to Turn is een discussiegroep opgericht, en verder is de site van hetnieuwerijk.nl duidelijk.

ga goedkoop naar ijsland

2010-03-09T12:30:00+02:00

IJsland is bankroet en de munt is gekelderd. Dat is goed nieuws voor ons! Het kost allemaal geen drol meer daar.

(Over drollen gesproken: ik trok mijn 2-jarige zoontje gisteren zijn skipak aan. Hij zei: "ik wil pieskak aan". Hilarisch toch?)

Maar goed, IJsland. Je kunt er goedkoop op vakantie. Het is natuurlijk niet zo goed voor het milieu om even heen en weer te vliegen voor een weekje ijs en zon. Maar je kunt er ook langer blijven. Je kunt er studeren, je kunt er vissen. Van alles.

Kijk, hier zie je ze zitten, de IJslanders. Lekker chillen, ver weg van de grote boze wereld. Crisis? What crisis?

vorm een transition town

2010-03-09T11:30:00+02:00

Appelbomen in de stad planten, werklozen laten werken in de buurtsuper, windmolens op het dak zetten of debatteren over de oliecrisis... alles kan met Transition Towns. Transition Towns zijn groepen mensen die in hun eigen woonplaats willen werken aan een lokale, veerkrachtige economie. Ook al raakt de olie op en vallen banken om, je merkt er niks van want je economie is lokaal. Sluit je aan bij een van de vele bestaande initiatieven.

weg met korte rokjes

2010-03-09T11:17:00+02:00

Gaat het bergafwaarts met de economie? Een tip voor dames: bereid je voor op de nieuwe mode en sla vast lange rokken en ingetogen kleding in. Kleur en roklengte zijn namelijk omgekeerd evenredig aan de aandelenkoersen, dat ontdekte George Taylor al in de jaren twintig. Hij bedacht er zelfs een cijfer voor: de hemline index, oftewel de zoom-index. Met deze kennis loop je geheid voor op je vriendinnen.

bespaar met bananen

2010-03-09T11:22:00+02:00

Het leven kan zo veel goedkoper, eenvoudiger en mooier. Een tip: wist je dat je een leren schoen weer als vanouds kunt laten glimmen door 'm in te wrijven met een bananenschil? Dat lazen wij in Crisis-checklist van Marieke Henselmans. "Da's ook een tip. Voor verwende veelverdieners, geschrokken werklozen, levensgenieters en besparingshaters die niet als een bank willen omvallen." Kost een tientje.

stap over op een andere bank

2010-03-09T11:24:00+02:00

Check op www.eerlijkebankwijzer.nl of je bank jouw spaargeld steekt in kinderarbeid, wapens, speculatie of andere waardevernietigende fratsen, en stap zo nodig over. Triodos en ASN scoren het best. Met een overstapformulier blijft je oude rekening nog een jaar bestaan, dus er kan niks misgaan. En let wel: een bankier mag tig keer zo veel uitlenen als wat wij 'm in bewaring geven, dus elke euro die je overhevelt, heeft tig keer zo veel effect.